آموزش انتخاب روغن موتور صفر تا صد

admin User 1405/05/16 14 بازدید آموزشی
آموزش انتخاب روغن موتور صفر تا صد

راهنمای انتخاب روغن موتور سیکلت؛ از 125 تا موتورهای سنگین

انتخاب روغن مناسب برای موتور سیکلت شاید در نگاه اول ساده باشد؛ کافی است یک روغن 10W-40 بخریم و داخل موتور بریزیم!

اما واقعیت این است که همه موتور سیکلت‌ها به یک روغن نیاز ندارند.

یک موتور سیکلت 125 سی‌سی شهری، یک اسکوتر اتوماتیک، یک موتور 250 سی‌سی انژکتوری و یک موتورسیکلت 600 سی‌سی چهارسیلندر، شرایط کاملاً متفاوتی دارند.

از طرف دیگر، در بسیاری از موتورسیکلت‌ها روغن موتور علاوه بر روانکاری موتور، وظیفه روانکاری گیربکس و کلاچ را نیز بر عهده دارد. به همین دلیل انتخاب روغن نامناسب می‌تواند باعث مشکلاتی مانند بد کار کردن کلاچ، سخت شدن تعویض دنده، افزایش سایش و حتی لغزش کلاچ شود.

در این راهنما می‌خواهیم خیلی ساده بررسی کنیم:

ویسکوزیته روغن موتور سیکلت چیست؟10W-40، 10W-50 و 20W-50 چه تفاوتی دارند؟روغن موتور سیکلت با روغن خودرو چه تفاوتی دارد؟برای موتورهای 125، 150، 200 و 250 سی‌سی چه روغنی مناسب است؟روغن مناسب موتورهای انژکتوری و کاربراتوری چیست؟برای اسکوتر چه روغنی باید استفاده کرد؟استاندارد JASO MA، MA2 و MB یعنی چه؟آیا روغن غلیظ‌تر برای موتورهای قدیمی بهتر است؟و در نهایت، چگونه روغن مناسب موتورسیکلت خود را انتخاب کنیم؟قبل از هر چیز: روغن موتور سیکلت با روغن خودرو یکی نیست یکی از مهم‌ترین اشتباهات هنگام خرید روغن برای موتورسیکلت این است که فقط به ویسکوزیته توجه کنیم. مثلاً ممکن است روی دو روغن مختلف نوشته شده باشد: 10W-40 اما این به معنی یکسان بودن آنها نیست. در بسیاری از موتورسیکلت‌های دنده‌ای، روغن موتور باید هم‌زمان در شرایطی متفاوت کار کند: موتور + گیربکس + کلاچ به همین دلیل روغن مخصوص موتورسیکلت باید ویژگی‌هایی متناسب با این شرایط داشته باشد. در موتورسیکلت‌های دارای کلاچ تر، استاندارد JASO MA یا MA2 اهمیت ویژه‌ای دارد. در مقابل، بسیاری از اسکوترهای اتوماتیک از سیستم انتقال قدرت متفاوتی استفاده می‌کنند و ممکن است روغن با استاندارد JASO MB برای آنها توصیه شود. پس: هر روغن 10W-40 الزاماً روغن مناسب موتورسیکلت نیست.

ویسکوزیته روغن موتور سیکلت چیست؟

ویسکوزیته یا گرانروی، میزان مقاومت روغن در برابر جاری شدن است.

روی روغن موتور معمولاً عبارتی مانند این می‌بینیم:

10W-40

یا:

20W-50

یا:

10W-50

این اعداد چه معنایی دارند؟

عدد قبل از W مربوط به عملکرد روغن در دمای پایین است.

عدد بعد از W، گرانروی روغن در دمای کاری موتور را مشخص می‌کند.

برای مثال:

10W-40

یعنی روغن در شرایط سرد دارای گرید 10W و در دمای کاری دارای گرید 40 است.

10W-50

در شرایط سرد مشابه گرید 10W است، اما در دمای کاری گرانروی بالاتری نسبت به 10W-40 دارد.

20W-50

در دمای پایین گرانروی بیشتری نسبت به روغن 10W دارد و در دمای کاری نیز گرید 50 دارد.

بنابراین نباید تصور کنیم:

20W-50 همیشه بهتر از 10W-40 است.

انتخاب باید مطابق مشخصات موتور انجام شود.


10W-40 یا 20W-50؛ کدام بهتر است؟

این سؤال بین موتورسواران بسیار رایج است.

پاسخ:

هیچ‌کدام به‌صورت مطلق بهتر نیست.

مثلاً اگر سازنده موتورسیکلت 10W-40 را توصیه کرده باشد، استفاده از 20W-50 فقط به دلیل اینکه «غلیظ‌تر است و بهتر موتور را محافظت می‌کند» تصمیم درستی نیست.

روغن بیش از حد غلیظ می‌تواند در شرایط خاص باعث افزایش مقاومت داخلی موتور و تأخیر در رسیدن روغن به برخی قسمت‌ها در زمان استارت سرد شود.

از طرف دیگر، در بعضی موتورهای قدیمی یا شرایط کاری خاص، سازنده ممکن است گریدهای بالاتری را مجاز بداند.

بنابراین:

غلیظ‌تر بودن روغن به معنی بهتر بودن آن نیست.


بهترین روغن برای موتور سیکلت 125 چیست؟

موتورسیکلت‌های 125 سی‌سی یکی از رایج‌ترین موتورسیکلت‌های بازار ایران هستند.

مدل‌هایی مانند خانواده:

هوندا CG125طرح هونداکویرنیرو موتورTVSو بسیاری از موتورسیکلت‌های 125 سی‌سی مشابهدر این دسته قرار می‌گیرند.در بسیاری از این موتورها روغن‌های:10W-40 و 20W-50 در بازار دیده می‌شوند. اما انتخاب بین آنها باید بر اساس مشخصات موتور و توصیه سازنده انجام شود. برای موتورهای قدیمی کاربراتوری، شرایط موتور نیز اهمیت دارد. موتوری که چندین سال کار کرده و دچار فرسودگی یا مصرف روغن شده است، الزاماً همان شرایط موتور یک دستگاه نو را ندارد.

روغن مناسب موتور سیکلت 150 سی‌سی

موتورهای 150 سی‌سی نیز در ایران بسیار رایج هستند.

در این گروه می‌توان موتورسیکلت‌های مختلف شهری و نیمه‌اسپرت را دید.

بسته به مدل موتور، روغن‌هایی مانند:

10W-40

10W-50

یا در برخی مدل‌ها گریدهای دیگر

ممکن است مورد استفاده قرار گیرند.

در این موتورها نیز فقط به عدد ویسکوزیته توجه نکنید.

اگر موتورسیکلت دارای کلاچ تر است، استاندارد JASO MA/MA2 را نیز بررسی کنید.


روغن موتور سیکلت 200 سی‌سی

موتورسیکلت‌های 200 سی‌سی معمولاً عملکرد بالاتری نسبت به موتورهای شهری 125 دارند.

در این موتورها دمای کاری و فشار واردشده به روغن ممکن است بیشتر باشد؛ به‌خصوص اگر موتور با دور موتور بالا، مسافت طولانی یا در هوای گرم استفاده شود.

در بسیاری از موتورهای این کلاس، گریدهایی مانند:

10W-40

و

10W-50

رایج هستند.

اما برای انتخاب دقیق باید دفترچه و مشخصات موتور بررسی شود.


روغن موتور سیکلت 250 سی‌سی

در موتورهای 250 سی‌سی تنوع بسیار بیشتری وجود دارد.

ممکن است یک موتور 250 سی‌سی:

تک‌سیلندر باشددو سیلندر باشدهواخنک باشدآب‌خنک باشدکاربراتوری باشدانژکتوری باشدشهری باشداسپرت یا آفرود باشدبنابراین نمی‌توان گفت:«تمام موتورهای 250 سی‌سی روغن 10W-40 می‌خواهند برای بعضی مدل‌ها 10W-40 مناسب است، برای برخی 10W-50 و برای بعضی مدل‌ها گرید دیگری توصیه می‌شود.

موتورهای 300 تا 500 سی‌سی

با افزایش حجم موتور، اهمیت انتخاب روغن مناسب بیشتر می‌شود.

موتورهای این گروه معمولاً برای عملکرد بالاتر طراحی شده‌اند و برخی از آنها در دور موتورهای بالا کار می‌کنند.

در این موتورها روغن‌هایی مانند:

10W-40

10W-50

15W-50

در مدل‌های مختلف دیده می‌شوند.

اما باز هم یک قانون وجود دارد:

مشخصات کارخانه مقدم بر توصیه‌های عمومی بازار است.


موتورهای سنگین و چندسیلندر

در موتورسیکلت‌های سنگین، انتخاب روغن حساس‌تر است.

موتورسیکلت‌هایی با موتورهای:

600 سی‌سی650 سی‌سی750 سی‌سی900 سی‌سی1000 سی‌سیو بالاترممکن است به روغن‌هایی با گرید و استاندارد متفاوت نیاز داشته باشند.برای مثال در برخی موتورهای سنگین، گرید 10W-40 رایج است و در برخی دیگر 10W-50 یا گریدهای دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این موتورها بهتر است به جای توصیه‌های عمومی، دقیقاً مشخصات دفترچه موتور را بررسی کنید.

JASO MA و MA2 چیست؟

اگر فقط یک بخش از این مقاله را بخواهید به خاطر بسپارید، این قسمت را فراموش نکنید.

JASO استاندارد مهمی برای روغن موتورسیکلت است.

در موتورسیکلت‌های دارای کلاچ تر، روغن باید ویژگی‌های اصطکاکی مناسبی داشته باشد تا کلاچ به‌درستی عمل کند.

دو عبارت بسیار مهم:

JASO MA

و

JASO MA2

هستند.

MA2 معمولاً سطح اصطکاکی بالاتری را در محدوده مورد نیاز کلاچ‌های تر پوشش می‌دهد.

به همین دلیل اگر موتورسیکلت شما دارای کلاچ تر است، استفاده از روغنی که مشخصات مناسب موتورسیکلت را داشته باشد اهمیت زیادی دارد.


JASO MB چیست؟

استاندارد JASO MB بیشتر در برخی موتورسیکلت‌های اتوماتیک، به‌خصوص اسکوترها، کاربرد دارد.

اما نباید این موضوع را به شکل یک قانون عمومی در نظر گرفت.

اسکوتر خود را بر اساس دفترچه آن انتخاب کنید.

اگر سازنده برای اسکوتر JASO MB مشخص کرده باشد، نباید صرفاً به این دلیل که MA یا MA2 برای موتورسیکلت‌های دنده‌ای رایج است، آن را جایگزین کنیم.


روغن مناسب اسکوتر چیست؟

اسکوترها با موتورسیکلت‌های دنده‌ای تفاوت دارند.

در بسیاری از اسکوترها، سیستم انتقال قدرت از نوع CVT است و کلاچ و گیربکس شرایط متفاوتی نسبت به موتورسیکلت‌های معمولی دارند.

به همین دلیل هنگام خرید روغن باید مشخصات دقیق اسکوتر را بررسی کنید.

ممکن است برای یک اسکوتر روغن:

10W-40 JASO MB

توصیه شود و برای مدل دیگری گرید یا استاندارد متفاوتی لازم باشد.

پس:

روغن موتور اسکوتر را با روغن موتورسیکلت دنده‌ای یکی فرض نکنید.


آیا روغن خودرو را می‌توان داخل موتورسیکلت ریخت؟

در بعضی شرایط ممکن است روغن‌هایی با مشخصات خاص قابلیت استفاده در برخی موتورسیکلت‌ها را داشته باشند، اما نمی‌توان گفت هر روغن خودرو برای موتورسیکلت مناسب است.

مشکل اصلی در بسیاری از موتورسیکلت‌های دنده‌ای، کلاچ تر است.

برخی روغن‌های خودرو ممکن است دارای ویژگی‌های اصطکاکی و افزودنی‌هایی باشند که برای سیستم کلاچ تر موتورسیکلت مناسب نباشند.

نتیجه ممکن است:

لغزش کلاچبد جا رفتن دندهتغییر رفتار کلاچباشد.بنابراین اگر سازنده روغن مخصوص موتورسیکلت با استاندارد مشخصی را توصیه کرده است، همان مشخصات را رعایت کنید.روغن موتور انژکتوری با کاربراتوری فرق دارد؟ انژکتوری یا کاربراتوری بودن به‌تنهایی تعیین‌کننده ویسکوزیته روغن نیست. یعنی نمی‌توان گفت: «موتور انژکتوری است، پس حتماً 10W-40.» یا: «موتور کاربراتوری است، پس باید 20W-50 باشد نوع سیستم سوخت‌رسانی یکی از ویژگی‌های موتور است؛ اما انتخاب روغن به طراحی موتور، دمای کاری، تلرانس قطعات، سیستم روغن‌کاری و توصیه سازنده بستگی دارد.

آیا برای تابستان باید روغن غلیظ‌تر بریزیم؟

یکی از باورهای رایج بین موتورسواران این است که:

«تابستان شده، روغن باید غلیظ‌تر باشد

اما این قانون عمومی نیست.

اگر سازنده موتورسیکلت استفاده از یک گرید مشخص را برای شرایط کاری خودرو تأیید کرده باشد، صرفاً افزایش دمای هوا دلیل کافی برای تغییر گرید نیست.

در شهرهای گرم ایران، موتورسیکلت ممکن است در ترافیک و با جریان هوای کم مدت زیادی کار کند؛ این موضوع می‌تواند دمای موتور را بالا ببرد، اما راه‌حل آن الزاماً استفاده از روغن غلیظ‌تر نیست.

اول باید مشخصات کارخانه بررسی شود.


برای موتور سیکلت پرکارکرد چه روغنی بریزیم؟

فرض کنید موتورسیکلت شما بیش از 100 هزار کیلومتر کار کرده است.

آیا باید روغن را از 10W-40 به 20W-50 تغییر دهید؟

نه لزوماً.

ابتدا باید وضعیت موتور بررسی شود.

اگر موتور:

روغن کم می‌کنددود آبی داردنشتی روغن داردصدای غیرعادی داردکمپرس آن کاهش یافته استمشکل ممکن است مکانیکی باشد.تغییر روغن به گرید بالاتر ممکن است در برخی شرایط مصرف روغن را کاهش دهد، اما جای تعمیر موتور را نمی‌گیرد.

موتور سیکلت را هر چند کیلومتر روغن‌کاری کنیم؟

فاصله تعویض روغن برای همه موتورسیکلت‌ها یکسان نیست.

عوامل مؤثر عبارت‌اند از:

مدل موتورحجم موتورنوع روغنشرایط آب‌وهواییترافیکنحوه رانندگیدور موتورمسافت‌های کوتاه یا طولانیوضعیت فنی موتورموتورسیکلتی که هر روز در ترافیک سنگین استفاده می‌شود، شرایط متفاوتی نسبت به موتورسیکلتی دارد که هفته‌ای یک بار در جاده استفاده می‌شود.بنابراین عدد دفترچه سازنده اولویت دارد.

چرا روغن موتور سیکلت زودتر سیاه می‌شود؟

سیاه شدن روغن به‌تنهایی نشانه خراب بودن روغن نیست.

روغن هنگام کار می‌تواند:

دوده و محصولات احتراقذرات بسیار ریزرسوباترا در خود معلق کند.بنابراین ممکن است روغن نسبتاً جدید نیز پس از مدتی تیره شود.اما تغییر رنگ روغن تنها معیار تصمیم‌گیری برای تعویض آن نیست.اگر روغن خیلی زود کم شد چه کنیم؟ کم شدن سطح روغن را جدی بگیرید. ابتدا: ۱. نشتی خارجی را بررسی کنید. ۲. اطراف موتور و کارتل را بررسی کنید. ۳. دود خروجی را بررسی کنید. ۴. سطح روغن را طبق روش توصیه‌شده سازنده کنترل کنید. ۵. در صورت ادامه مشکل، موتور را بررسی کنید. کم شدن روغن می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و صرفاً با تغییر ویسکوزیته نباید مشکل را پنهان کرد.

10W-40 برای چه موتورسیکلت‌هایی مناسب است؟

10W-40 یکی از رایج‌ترین گریدهای روغن موتور سیکلت است.

این گرید در بسیاری از موتورسیکلت‌های شهری، نیمه‌سنگین و برخی موتورهای سنگین دیده می‌شود.

اما نکته مهم:

10W-40 یک جواب عمومی برای همه موتورسیکلت‌ها نیست.

هنگام خرید باید در کنار 10W-40، استانداردهای مورد نیاز موتور را نیز بررسی کنید.

مثلاً:

10W-40 + JASO MA2

با:

10W-40 بدون مشخصات مناسب موتورسیکلت

از نظر کاربرد یکسان نیست.


10W-50 برای چه موتورسیکلت‌هایی مناسب است؟

10W-50 در برخی موتورسیکلت‌های اسپرت، سنگین و موتورهایی که سازنده گرید 50 را توصیه کرده استفاده می‌شود.

مزیت اصلی آن نسبت به 10W-40 این است که در دمای کاری گرانروی بالاتری دارد.

اما باز هم:

10W-50 را فقط به دلیل «محافظت بیشتر» جایگزین 10W-40 نکنید.

اگر موتور برای 10W-40 طراحی شده، همان گرید را در اولویت قرار دهید؛ مگر اینکه سازنده گریدهای دیگری را نیز مجاز دانسته باشد.


20W-50 برای موتور سیکلت‌های قدیمی

20W-50 در موتورسیکلت‌های قدیمی و برخی موتورهای هواخنک بسیار رایج بوده و هنوز هم در بازار استفاده می‌شود.

اما باید توجه داشت که:

قدیمی بودن موتور به‌تنهایی دلیل کافی برای استفاده از 20W-50 نیست.

اگر سازنده موتور گرید دیگری را مشخص کرده باشد، همان توصیه اولویت دارد.

همچنین اگر موتور دچار فرسودگی شدید شده باشد، انتخاب روغن باید با توجه به وضعیت واقعی موتور انجام شود.


جدول سریع انتخاب روغن موتور سیکلت

این جدول یک راهنمای عمومی است و برای انتخاب نهایی باید مشخصات مدل دقیق موتورسیکلت بررسی شود:

نوع موتورسیکلت

 

گریدهای رایج

 

نکته مهم

 

125 سی‌سی قدیمی

 

 

10W-40 / 20W-50

 

 

مدل و وضعیت موتور مهم است

 

 

125 سی‌سی جدید

 

 

10W-40 و گریدهای توصیه‌شده سازنده

 

 

JASO را بررسی کنید

 

 

150 سی‌سی شهری

 

 

10W-40 / 10W-50

 

 

مشخصات موتور تعیین‌کننده است

 

 

200 سی‌سی

 

 

10W-40 / 10W-50

 

 

شرایط کار و موتور مهم است

 

 

250 سی‌سی

 

 

10W-40 / 10W-50 و گریدهای دیگر

 

 

بسته به مدل متفاوت است

 

 

300 تا 500 سی‌سی

 

 

10W-40 / 10W-50 / 15W-50

 

 

دفترچه اولویت دارد

 

 

موتورهای 600 سی‌سی به بالا

 

 

بسته به مدل

 

 

گرید و استاندارد دقیق بررسی شود

 

 

اسکوتر

 

 

بسته به مدل

 

 

JASO MB یا استاندارد توصیه‌شده را بررسی کنید

 

 

موتورهای کلاچ تر

 

 

بسته به مدل

 

 

JASO MA/MA2 اهمیت زیادی دارد

 

 

موتورهای اسپرت

 

 

بسته به مدل

 

 

استفاده در دور بالا اهمیت دارد

 

 

7 اشتباه رایج در انتخاب روغن موتور سیکلت

۱. «هر روغن 10W-40 خوب است»

خیر.

استاندارد و کاربرد روغن نیز مهم است.

۲. «هرچه روغن غلیظ‌تر باشد موتور سالم‌تر می‌ماند»

خیر.

گرانروی باید با طراحی موتور سازگار باشد.

۳. «تابستان باید حتماً روغن 20W-50 بریزم»

خیر.

دما فقط یکی از عوامل است.

۴. «روغن خودرو و موتورسیکلت فرقی ندارند»

در بسیاری از موتورسیکلت‌های دارای کلاچ تر، مشخصات اصطکاکی روغن اهمیت ویژه‌ای دارد.

۵. «موتور قدیمی حتماً 20W-50 می‌خواهد»

نه لزوماً.

۶. «روغن خارجی همیشه بهتر است»

کشور سازنده به‌تنهایی معیار کیفیت نیست.

۷. «اگر روغن سیاه شد یعنی خراب شده»

تیره شدن روغن به‌تنهایی معیار مناسبی برای تشخیص پایان عمر روغن نیست.


هنگام خرید روغن موتور سیکلت به چه چیزهایی نگاه کنیم؟

قبل از خرید این موارد را روی بسته بررسی کنید:

۱. SAE

مثلاً:

10W-40

۲. JASO

مثلاً:

MA / MA2 / MB

۳. API

رده عملکرد روغن را بررسی کنید.

۴. نوع موتور

آیا روغن برای:

موتور سیکلتاسکوترموتور چهارزمانهموتور دوزمانهطراحی شده است؟۵. اصالت کالا از فروشگاه معتبر خرید کنید و بسته‌بندی و مشخصات محصول را بررسی کنید.

روغن موتور چهارزمانه و دوزمانه

یکی دیگر از اشتباهات مهم، اشتباه گرفتن روغن موتورهای چهارزمانه و دوزمانه است.

در موتورهای دوزمانه، روغن‌کاری موتور ساختار متفاوتی دارد و روغن مخصوص این موتورها باید مطابق توصیه سازنده انتخاب شود.

بنابراین اگر موتورسیکلت شما دوزمانه است، نباید صرفاً بر اساس جدول روغن موتورهای چهارزمانه تصمیم بگیرید.


بهترین روغن برای موتور سیکلت من کدام است؟

برای پیدا کردن روغن مناسب موتورسیکلت، این ترتیب را رعایت کنید:

۱. مدل دقیق موتورسیکلت

۲. سال ساخت

۳. حجم موتور

۴. نوع موتور

۵. دفترچه یا مشخصات رسمی سازنده

۶. ویسکوزیته SAE

۷. استاندارد JASO

۸. استاندارد API

۹. انتخاب برند معتبر و محصول اصل

این روش بسیار مطمئن‌تر از این است که فقط بپرسیم:

«برای موتور من 10W-40 بهتر است یا 20W-50؟»


خلاصه انتخاب روغن برای موتورسیکلت‌های رایج ایران

اگر بخواهیم کل مقاله را در چند خط خلاصه کنیم:

موتورسیکلت‌های 125 سی‌سی

10W-40 و 20W-50 در بازار بسیار رایج هستند؛ اما مدل و مشخصات موتور تعیین‌کننده است.

موتورسیکلت‌های 150 تا 250 سی‌سی

10W-40 و 10W-50 در بسیاری از مدل‌ها دیده می‌شوند، اما باید مشخصات کارخانه بررسی شود.

موتورسیکلت‌های 300 تا 500 سی‌سی

بسته به مدل ممکن است 10W-40، 10W-50 یا گریدهای دیگر مناسب باشند.

موتورسیکلت‌های سنگین

فقط بر اساس حجم موتور روغن انتخاب نکنید. دفترچه، ویسکوزیته و استاندارد روغن اهمیت زیادی دارند.

موتورسیکلت‌های کلاچ تر

استاندارد JASO MA یا MA2 را جدی بگیرید.

اسکوترها

ممکن است به روغن با استاندارد JASO MB نیاز داشته باشند؛ مشخصات مدل دقیق را بررسی کنید.

موتورهای قدیمی

صرفاً به دلیل کارکرد بالا سراغ روغن بسیار غلیظ نروید.


قانون طلایی انتخاب روغن موتور سیکلت

اگر قرار باشد فقط یک نکته از این مقاله به خاطر بسپارید، این باشد:

اول مشخصات موتور سیکلت را پیدا کنید، بعد ویسکوزیته را انتخاب کنید؛ نه اینکه اول روغن را انتخاب کنیم و بعد دنبال موتورسیکلتی بگردیم که با آن سازگار باشد!

برای انتخاب صحیح روغن موتور سیکلت، همیشه این سه مورد را کنار هم ببینید:

ویسکوزیته SAE + استاندارد JASO + توصیه سازنده

و در نهایت، کیفیت و اصالت روغن را هم جدی بگیرید.

یک روغن مناسب و اصل می‌تواند به عملکرد بهتر موتور، روان‌تر شدن تعویض دنده، عملکرد صحیح کلاچ و کاهش سایش قطعات کمک کند؛ اما حتی بهترین روغن نیز نمی‌تواند جای سرویس منظم و نگهداری صحیح موتورسیکلت را بگیرد.

 

 

دسته‌بندی محصولات